Ząb 16 (pierwszy trzonowiec górny prawy)
Pierwszy trzonowiec górny prawy — najczęściej trzykorzeniowy (dwa policzkowe i jeden podniebienny) z 3–4 kanałami. Kluczowy jest kanał MB2 (drugi policzkowo-przyśrodkowy), który występuje u ok. 70% pierwszych trzonowców górnych i bywa niewidoczny bez mikroskopu.
Czym jest ząb 16 (pierwszy trzonowiec górny prawy)
Ząb 16 przejmuje największe siły żucia w prawym górnym łuku i jest jednym z najczęściej leczonych endodontycznie zębów. Jego anatomia — trzy korzenie i ukryty kanał MB2 — czyni leczenie kanałowe wymagającym; pominięcie MB2 to główna przyczyna niepowodzeń. Korzenie policzkowe leżą blisko dna zatoki szczękowej, co ma znaczenie przy stanach zapalnych okołowierzchołkowych i planowaniu chirurgii. Po endodoncji 16 niemal zawsze wymaga korony lub onlay'a — pozbawiony miazgi trzonowiec pęka pod obciążeniem.
Inne nazwy: Pierwszy trzonowiec szczęki prawej · Górna prawa szóstka · M1 UR
Najczęstsze problemy
Pominięty kanał MB2
MB2 występuje u ok. 70% pierwszych trzonowców górnych i bez mikroskopu bywa niezauważony. To najczęstsza przyczyna przewlekłego stanu zapalnego i wskazanie do re-endo zęba 16.
Objawy 'zatokowe' od korzeni policzkowych
Wierzchołki korzeni policzkowych leżą tuż przy dnie zatoki szczękowej. Stan zapalny okołowierzchołkowy 16 potrafi imitować dolegliwości zatokowe — diagnostykę porządkuje CBCT.
Pęknięcie guzka po dużej plombie lub po endodoncji
Rozległa stara plomba osłabia ściany 16. Bez korony lub onlay'a po leczeniu kanałowym ząb często pęka pionowo — czasem pęknięcie sięga korzenia i kończy się ekstrakcją.
Kiedy zgłosić się do gabinetu
- Ostry ból 16 przy ciepłym napoju utrzymujący się po odstawieniu bodźca
- Ból przy nagryzieniu na 16
- Ząb 16 po leczeniu kanałowym, które 'się nie udało'
- Pęknięcie ścianki lub wypadnięta duża plomba